NOWE ELEKTRONICZNE LEGITYMACJE DLA ZWIĄZKOWCÓW Więcej informacji

Arrow up
Arrow down
Witryna wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Pliki te pozwalają rozpoznać urządzenie Użytkownika i wyświetlić stronę internetową dostosowaną do indywidualnych preferencji. Możesz włączyć/wyłączyć obsługę mechanizmu cookies w swojej przeglądarce.
0
0
0
s2smodern

W ostatnim czasie do Biura Prawnego Zarządzie Regionu trafiły trzy sprawy, w których problemem była kwestia nieuregulowanych w terminie rat pożyczek gotówkowych i związanych z tym konsekwencji natury finansowej.
Niestety, sytuacje faktyczne i prawne, w jakich znaleźli się interesanci Biura Prawnego, stanowiły wyraz pewnej ich nieroztropności i braku troski o własne interesy. Jak się bowiem okazało, żadna z tych osób nie poświęciła kilku minut na to, aby po prostu przeczytać umowę, którą zawierały z przedstawicielem instytucji udzielającej pożyczki. Jedna z osób nie miała nawet egzemplarza podpisanej przez siebie umowy, w oparciu o którą przekazano jej kwotę pieniężną. Kolejna osoba zdawała się pozostawać w przekonaniu, że jeśli nie będzie odbierać korespondencji, wzywającej ją do terminowej spłaty pożyczki, a następnie pism z sądu, to temat spłaty kredytu nie będzie istniał. W związku z ww. zagadnieniami omówimy zagadnienie dotyczące tzw. maksymalnych odsetek, jakie mogą być określone w umowie.
Przypomnijmy od 20 lutego 2006 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wprowadzone zostało do Kodeksu cywilnego pojęcie tzw. odsetek maksymalnych.

Odsetki maksymalne

Dodany wspomnianą nowelizacją art. 359 § 2(1) Kc stanowi, że maksymalna wysokość odsetek w stosunku rocznym nie może przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego. Obecnie stopa kredytu lombardowego według informacji NBP wynosi 5,0%, co oznacza, iż wysokość odsetek maksymalnych nie może przekroczyć 20% w stosunku rocznym.
Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne. Wprowadzenie tego ograniczenia miało służyć wyeliminowaniu możliwości określania przez strony udzielające pożyczek odsetek wygórowanych, czyli - potocznie mówiąc - lichwiarskich. Pamiętać należy również, iż postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.

Odsetki karne

Wszystko wydaje się jasne, jednak w takim razie rodzi się pytanie, czy przepisy dotyczące ograniczenia odsetek do maksymalnej wysokości mają również zastosowanie do odsetek za opóźnienie w terminie zwrotu pożyczki, czyli do tzw. odsetek karnych? Praktyka dnia codziennego pokazuje, iż często te odsetki określane są na innym poziomie, bez uwzględnienia normy prawnej określającej wysokość odsetek maksymalnych.
Na wstępie jednak należy kategorycznie zasygnalizować, iż zarówno doktryna prawa jak i orzecznictwo, nie wypracowało sobie jednolitej odpowiedzi na tak postawione pytanie.
Według pierwszego z prezentowanych poglądów, uznaje się, iż odsetki maksymalne dotyczą odsetek wynikających bezpośrednio z treści czynności prawnej (np. z umowy pożyczki), co oznacza, że takie ograniczenie nie dotyczy już odsetek karnych z uwagi na fakt, iż takie odsetki mają bezpośrednie źródło w przepisie ustawy, czyli w treści art. 481 Kc. Przepis ten stanowi, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody, i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Ponadto w razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Powyższe zatem sprowadza się do konkluzji, że ograniczenie możliwości określenia wysokości odsetek do wysokości odsetek maksymalnych (art. 359 § 2(1) Kc) nie ma zastosowania do odsetek karnych za opóźnienie (art. 481 § 2 Kc). Zwolennicy tej teorii podnoszą, iż za takim właśnie rozumieniem zagadnienia przemawia charakter odsetek karnych, które mają dyscyplinować pożyczkobiorcę w terminowym zwrocie przedmiotu umowy i stanowią formę odszkodowania dla pożyczkodawcy za to, że nie może dysponować swoimi pieniędzmi.
Według drugiego poglądu uznać należy, że przepis art. 359 § 2(2) Kc dotyczy również odsetek za opóźnienie (art. 481 Kc), których wysokość została oznaczona w treści czynności prawnej. Przemawia za tym (niestety, wyłącznie) wykładnia funkcjonalna przepisu, tożsamość racji dla ograniczenia wysokości odsetek kapitałowych i tych należnych za opóźnienie. Do tego należy wskazać na treść wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie - I Wydział Cywilny z 9 kwietnia 2010 r. (I ACa 215/10), w którym stwierdzono, iż nie może budzić żadnych wątpliwości, że zastrzeżenie odsetek w wysokości 1% dziennie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Można się bronić

Reasumując, wskazać należy na treści zapisu art. 58 § 2 Kc, który daje podstawy do weryfikacji zastrzeżonych odsetek karnych pod kątem dokonania oceny sytuacji w świetle zasad współżycia społecznego. Z takiej analizy wynika, iż uznać będzie należało, jeżeli konkretny stan faktyczny narusza zasady współżycia społecznego, wówczas postanowienia takiej umowy mogą zostać uznane za nieważne.
W przypadku odsetek karnych za zwłokę strony, w przypadku których wytoczono postępowanie o ich zapłatę, mogą bronić się wskazując na naruszenie zasad współżycia społecznego lub nierównomierność obciążenia obu stron świadczeniami za realizowaną umowę.